গ্ৰীড স্তৰৰ শক্তি সংৰক্ষণ ব্যৱস্থাৰ অসুবিধা আছেনে?
আমি যেতিয়া নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ কথা কওঁ, তেতিয়া কোঠাটোত সদায় এই হাতীটো থাকে যিটো সকলোৱে যেন - ষ্ট’ৰেজৰ চাৰিওফালে নাচি থাকে। গ্ৰীড স্তৰৰ শক্তি সংৰক্ষণ কাগজত উজ্জ্বল যেন লাগে, আৰু আমি যদি বতাহ আৰু সৌৰ শক্তিক পৰিসৰত কাম কৰিবলৈ যাওঁ তেন্তে ই নিশ্চিতভাৱে প্ৰয়োজনীয়। কিন্তু গ্ৰীড স্তৰৰ শক্তি সংৰক্ষণ ব্যৱস্থাৰ অসুবিধাসমূহ আপুনি এবাৰ বিপণন ব্ৰ'চাৰ আৰু চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গ'লে যথেষ্ট সোনকালে গোট খায়।
প্ৰথমে আপোনাক আঘাত কৰা বস্তুটো হ’ল খৰচ। কেৱল আগধন মূলধনী ব্যয় নহয়, যিটো চকুৰ-যথেষ্ট পানী দিয়ে, কিন্তু বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ধন তেজ ওলাই থকা কাৰ্য্যকৰী খৰচ। দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ হৰ্নছডেল পাৱাৰ ৰিজাৰ্ভ - ২০১৭ চনৰ টেছলাৰ ডাঙৰ বেটাৰী প্ৰজেক্টটো লওক যিটো সকলোৱে সফলতাৰ কাহিনী হিচাপে উল্লেখ কৰিবলৈ ভাল পায়। নিশ্চিতভাৱে, ই কম্পাঙ্ক পৰিঘটনাৰ সময়ত গ্ৰীডক সুস্থিৰ কৰি তোলে, কিন্তু ১৫০ মেগাৱাট / ১৯৪ মেগাৱাট ঘণ্টাৰ ব্যৱস্থাটোৰ খৰচ প্ৰায় ৯ কোটি অষ্ট্ৰেলিয়ান ডলাৰ (www.abc.net.au)। সেইটোৱে প্ৰতি মেগাৱাট-ঘণ্টাৰ সংৰক্ষণ ক্ষমতাত ৬ লাখ ডলাৰৰ দৰে কিবা এটা কাম কৰে। প্ৰতিটো চাৰ্জ চক্ৰৰ অৱনতি ঘটা এটা ব্যৱস্থাৰ বাবে।
বৰ্তমান গ্ৰীড সংৰক্ষণ বজাৰত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰা লিথিয়াম-আয়ন বেটাৰীয়ে প্ৰতি বছৰে কেৱল কেলেণ্ডাৰ বয়স বৃদ্ধিৰ পৰাই প্ৰায় ২-৩% ক্ষমতা হেৰুৱাই পেলায়, যদিও আপুনি ইয়াক বেছি ব্যৱহাৰ নকৰে। তাৰ পিছত তাৰ ওপৰত চক্ৰৰ অৱক্ষয়। বেছিভাগ বাণিজ্যিক বেটাৰী ব্যৱস্থাপ্ৰণালীয়ে ১০ বছৰৰ পিছত প্ৰায় ৮০% ক্ষমতাৰ বাবে ৱাৰেণ্টী দিয়া হয়, যাৰ অৰ্থ হৈছে আপুনি মূলতঃ লাহে লাহে বাষ্পীভৱন হোৱা সংৰক্ষণৰ বাবে ধন দিছে। অৰ্থনীতিৰ অৰ্থ কেৱল কম্পাঙ্ক নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰতহে য'ত আপুনি মিলিছেকেণ্ডৰ সঁহাৰিৰ সময়ৰ বাবে প্ৰিমিয়াম হাৰ লাভ কৰিছে।
সুৰক্ষাৰ চিন্তাইও পৰ্যাপ্ত মনোযোগ নাপায়। সকলোৰে মনত আছে ২০২১ চনত কেলিফৰ্ণিয়াৰ মছ লেণ্ডিং বেটাৰীৰ সুবিধাত কেতিয়া জুই লাগিছিল।সেয়া আছিল ৩০০ মেগাৱাট / ১২০০ মেগাৱাট ঘণ্টাৰ ইনষ্টলেচন - সেই সময়ত বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ ইনষ্টলেচন - আৰু ইয়াক কেইবামাহো ধৰি বন্ধ কৰিবলগীয়া হৈছিল। তাৰ পিছত ২০২২ চনত AGAIN জুই লাগিল (www.energy-storage.news)। এইবোৰ আমি কোৱা সৰু সৰু পাকঘৰৰ জুই নহয়। লিথিয়াম-আয়নৰ তাপীয় পলায়নবাদী পৰিঘটনাসমূহ নিৰ্বাপিত আৰু বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত কৰাটো অবিশ্বাস্যভাৱে কঠিন। অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে মূলতঃ ইয়াক নিজকে জ্বলাই পেলাবলৈ দিব লাগে আৰু বাকী সকলোবোৰ ধৰাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব লাগে।
কেলিফৰ্ণিয়াই পাগলৰ দৰে বেটাৰী ষ্ট'ৰেজ ইনষ্টল কৰি আহিছে, কিন্তু তেওঁলোকে এই মৌলিক সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে য'ত বেটাৰীসমূহ ৰেটেড পাৱাৰত প্ৰায় ৪ ঘণ্টাৰ বাবেহে ডিচাৰ্জ হ'ব পাৰে। সৌৰশক্তি কমি যোৱাৰ সময়ত সন্ধিয়াৰ শীৰ্ষ শ্বেভিঙৰ বাবে সেয়া ঠিকেই আছে, কিন্তু বহু-দিনীয়া বতৰৰ পৰিঘটনা বা ঋতুভিত্তিক তাৰতম্যৰ বাবে ই অসাৰ। শীতকালত সপ্তাহজোৰা ডাৱৰীয়া সময় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আপুনি ৫০-১০০ গুণ অধিক সংৰক্ষণ ক্ষমতাৰ প্ৰয়োজন হ'ব, যিয়ে ইতিমধ্যে প্ৰশ্নবোধক অৰ্থনীতিক সম্পূৰ্ণৰূপে অৰ্থহীন কৰি তোলে।
আপোনালোকৰ ওপৰত কিছুমান কাৰিকৰী নম্বৰ দলিয়াই দিওঁ। এটা সাধাৰণ উপযোগী-স্কেল লিথিয়াম-আয়ন বেটাৰী ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ এটা ৰাউণ্ড-ট্ৰিপ কাৰ্যক্ষমতা প্ৰায় 85-90%, যিটো আপুনি উপলব্ধি নকৰালৈকে মান্য যেন লাগে যে আপোনাৰ শক্তিৰ 10{12}}15% কেৱল তাপত অদৃশ্য হৈ গৈছে। আপুনি জমা কৰা প্ৰতি ১০০ মেগাৱাট ঘণ্টাৰ বিপৰীতে আপুনি মাত্ৰ ৮৫-৯০ মেগাৱাট ঘণ্টাহে ঘূৰাই পায়। সেইটোক ৭০-৮০% কাৰ্যক্ষমতাত পাম্প কৰা হাইড্ৰ' সংৰক্ষণৰ সৈতে তুলনা কৰক - হয় ই কম, কিন্তু পাম্প কৰা হাইড্ৰ'ই যথেষ্ট ক্ষতি নোহোৱাকৈ কেইবামাহো শক্তি সংৰক্ষণ কৰিব পাৰে, আনহাতে বেটাৰীয়ে প্ৰতিমাহে প্ৰায় ১-৩% স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে নিৰ্গমন কৰে।
পৰিৱেশৰ দিশটোও অগোছাল হৈ পৰে। লিথিয়াম, কোবাল্ট, নিকেল - খনন এইবোৰ পৰিষ্কাৰ প্ৰক্ৰিয়া নহয়। ২০২০ চনৰ এই প্ৰতিবেদনত দেখা গৈছে যে বেটাৰী নিৰ্মাণে যথেষ্ট পৰিমাণৰ CO2 নিৰ্গমন কৰে, উৎপাদনত ব্যৱহৃত শক্তিৰ মিশ্ৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰতি কিলোৱাট ঘণ্টাত বেটাৰীৰ ক্ষমতাত ৬০-১৫০ কিলোগ্ৰাম CO2 ৰ ভিতৰত ক’ৰবাত। যদি আপুনি বেটাৰী সংৰক্ষণ নিৰ্মাণ কৰি থকাৰ সময়ত আপোনাৰ গ্ৰীড এতিয়াও কয়লাত চলি আছে, আপুনি মূলতঃ কাৰ্বন নিৰ্গমনক নিৰ্মূল কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইফালে সিফালে স্থানান্তৰিত কৰিছে।
তাৰ পিছত মেটেৰিয়েল চাপ্লাই চেইনৰ সমস্যা। আমি ইতিমধ্যে লিথিয়ামৰ দাম বৃদ্ধি হোৱা দেখিছো, আৰু সেয়া আছিল ইভি উৎপাদনৰ বৃহৎ ৰেম্প-উন্নতিৰ আগৰ। গ্ৰীড ষ্ট’ৰেজ আৰু ইলেক্ট্ৰিক বাহনসমূহে একেটা বেটাৰী সামগ্ৰীৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছে, আৰু আলোচনা কৰা স্কেলত দুয়োখন বজাৰকে সন্তুষ্ট কৰিব পৰাকৈ উৎপাদন ক্ষমতা সৰলভাৱে নাই। কিছুমান বিশ্লেষকে ২০২৫ বা ২০২৬ চনৰ ভিতৰত লিথিয়ামৰ নাটনিৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছে।
ফ্ল' বেটাৰী সমাধান হিচাপে প্ৰচাৰ হৈয়েই থাকে, কিন্তু এতিয়া দশক দশক ধৰি "মাত্ৰ চুকটোৰ ওচৰত" আছে। শক্তিৰ ঘনত্ব ভয়ংকৰ - ভেনাডিয়াম প্ৰবাহ বেটাৰীয়ে লিথিয়াম-আয়নৰ 200+ Wh/kg ৰ তুলনাত প্ৰায় ২০-৩০ Wh/kg পৰিচালনা কৰে। অৰ্থাৎ ইলেক্ট্ৰলাইট দ্ৰৱৰ বিশাল টেংক, লিক হ’ব পৰা বহুতো প্লাম্বিং, শক্তি খৰচ কৰা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ প্ৰয়োজন হোৱা পাম্প। আৰু সকলো প্ৰতিশ্ৰুতিৰ পিছতো বিশ্বজুৰি ফ্ল’ বেটাৰীৰ স্থাপন কৰা ভিত্তিটো লিথিয়াম-আয়নৰ তুলনাত এতিয়াও ক্ষুদ্ৰ। তাৰ কাৰণো আছে চাগে।
পাম্প কৰা হাইড্ৰ'ই বৰ্তমান বিশ্বব্যাপী গ্ৰীড সংৰক্ষণ ক্ষমতাৰ প্ৰায় ৯৫% গঠন কৰে, কিন্তু আপুনি ইয়াক কেৱল ক'তো নিৰ্মাণ কৰিব নোৱাৰে। আপুনি সঠিক ভূগোল - বিভিন্ন উচ্চতাত দুটা বৃহৎ জলাশয়ৰ প্ৰয়োজন, ভাল হ'লে সংবহন আন্তঃগাঁথনিৰ ওচৰত। কেৱল পৰিৱেশৰ অনুমতি দিয়াৰ বাবে বছৰ বছৰ লাগে। শেহতীয়াকৈ যেতিয়া পেচিফিক গেছ এণ্ড ইলেক্ট্ৰিকে কেলিফৰ্ণিয়াত পাম্প কৰা হাইড্ৰ’ সুবিধা এটাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে মাটি ভংগ কৰাৰ আগতে কেৱল অনুমতি আৰু পৰিৱেশৰ অধ্যয়নৰ বাবে ৮-১০ বছৰ চাই আছিল। আৰু সেইটো ধৰি লোৱা হৈছে যে মাছৰ বাসস্থানৰ বাবে চিন্তিত পৰিৱেশ সংগঠনৰ পৰা কোনো গোচৰ নগ’ল।
গ্ৰীড সংহতিৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ নিজস্ব আলোচনাৰ যোগ্য। বৃহৎ পৰিমাণৰ সংৰক্ষণ যোগ কৰিবলৈ ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ, সুৰক্ষা ব্যৱস্থা, নিয়ন্ত্ৰণ আন্তঃগাঁথনি উন্নীতকৰণৰ প্ৰয়োজন। ই প্লাগ-আৰু-প্লে নহয়। যেতিয়া বেটাৰীসমূহ দ্ৰুতভাৱে ডিচচাৰ্জ হয়, ইহঁতে শক্তিৰ মানদণ্ডৰ সমস্যা - ভল্টেজৰ উঠা-নমা, হাৰমনিক বিকৃতি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। গ্ৰীডটো হাজাৰ হাজাৰ বিতৰণ কৰা বেটাৰী ব্যৱস্থাৰ বাবে ডিজাইন কৰা হোৱা নাছিল যিবোৰে সৌৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণ সংকেতৰ সময়-ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অৰ্ধ-এৰাব নোৱাৰাকৈ চাৰ্জিং আৰু ডিচাৰ্জ কৰে।
কেলিফৰ্ণিয়াৰ CAISO গ্ৰীড অপাৰেটৰে সংৰক্ষণৰ বাবে সম্পূৰ্ণ নতুন বজাৰ নিয়ম আৰু নিবিদা ব্যৱস্থা বিকশিত কৰিবলগীয়া হৈছে, আৰু তেওঁলোকে এতিয়াও ইয়াৰ হিচাপ লৈ আছে। সংৰক্ষণে শক্তি বজাৰ, ক্ষমতা বজাৰ, আনুষংগিক সেৱা বজাৰ -ত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে কিন্তু প্ৰতিটো ন্যায়িক ক্ষেত্ৰত নিয়মসমূহ বেলেগ বেলেগ আৰু সেইবোৰ সলনি হৈ থাকে। সেই নিয়ন্ত্ৰণমূলক অনিশ্চয়তাই প্ৰকল্পৰ বিত্তীয় সাহায্য দিয়াটো কঠিন কৰি তোলে কাৰণ বিনিয়োগকাৰীয়ে নাজানে যে তেওঁলোকে কি কি ৰাজহৰ ধাৰাত ভৰসা কৰিব পাৰে।
সংৰক্ষণ আৰু নবীকৰণযোগ্য শক্তি নিয়োগৰ ক্ষেত্ৰত এই অদ্ভুত কুকুৰাৰ-আৰু-কণী সমস্যাও আছে। আপুনি অধিক নবীকৰণযোগ্য মোতায়েন সামৰ্থবান কৰিবলে অধিক সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজন, কিন্তু সংৰক্ষণ ব্যয়বহুল, যি সংযুক্ত চিস্টেমক অধিক ব্যয়বহুল কৰে, যি নবীকৰণযোগ্য মোতায়েন লেহেমীয়া কৰে। জাৰ্মানীয়ে এই কথা কঠিন উপায়েৰে গম পাইছিল - তেওঁলোকে বিপুল পৰিমাণৰ সৌৰ আৰু বতাহৰ ব্যৱস্থা কৰিছে কিন্তু প্ৰায় পৰ্যাপ্ত সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা নাই, গতিকে শেষত উৎপাদনে চাহিদা অতিক্ৰম কৰিলে নবীকৰণযোগ্য শক্তি উৎপাদন হ্ৰাস কৰে, বা বতাহ নাথাকিলে জীৱাশ্ম ইন্ধন উদ্যোগত জুই জ্বলাই দিয়ে।
জীৱনকালৰ বিষয়টোৱে মোক আন বেছিভাগ কাৰকতকৈ বেছি আমনি কৰে। এটা প্ৰাকৃতিক গেছৰ শক্তি কেন্দ্ৰ নিয়মীয়াকৈ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিলে ৩০-৪০ বছৰ ধৰি চলিব পাৰে। পাম্প কৰা হাইড্ৰ’ৰ সুবিধাসমূহ ৫০-১০০ বছৰলৈকে থাকে। লিথিয়াম-আয়ন বেটাৰী? আপুনি সলনি কৰাৰ আগতে ১০-১৫ বছৰ চাইছে, হয়তো ২০ বছৰ যদি আপুনি তেওঁলোকক বেবী কৰে আৰু সম্পূৰ্ণ চাৰ্জ/ডিচাৰ্জ নকৰে। অৰ্থাৎ সৌৰ পেনেল বা বতাহৰ টাৰ্বাইনৰ জীৱনকালত সম্পূৰ্ণ বেটাৰী সংস্থাপনসমূহ একাধিকবাৰ সলনি কৰা। জীৱনচক্ৰৰ খৰচ অনুকূলভাৱে যোগ নহয়।
আৰু ভূমি ব্যৱহাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজতো সোমাই পৰা নাই। বেটাৰী সংস্থাপনৰ বাবে উল্লেখযোগ্য স্থান, জলবায়ু{1}}নিয়ন্ত্ৰিত অট্টালিকা, অগ্নিনিৰ্বাপক ব্যৱস্থা, সুৰক্ষা বেৰিঙৰ প্ৰয়োজন। ১০০ মেগাৱাট ঘণ্টাৰ বেটাৰীৰ সুবিধাই হয়তো কেইবা একৰ মাটি দখল কৰিব পাৰে। ইয়াক গুৰুতৰ গ্ৰীড-স্কেল সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শ শ বা হাজাৰ হাজাৰ এনে সুবিধাৰে গুণ কৰক আৰু আপুনি বহুত মাটিৰ কথা কৈছে। জাপান বা ছিংগাপুৰৰ দৰে ঠাইত য’ত মাটিৰ প্ৰিমিয়াম থাকে, তাত ই এক ডাঙৰ বাধা হৈ পৰে।
গতিকে গ্ৰীড স্তৰৰ শক্তি সংৰক্ষণ ব্যৱস্থাৰ অসুবিধা আছেনে? হ’ব, তেওঁলোকে একেবাৰেই কৰে। তাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ষ্ট’ৰেজৰ প্ৰয়োজন নাই বা আমি ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা উচিত নহয়। কিন্তু প্ৰত্যাহ্বানবোৰৰ অস্তিত্ব নাই বা যথেষ্ট ৰাজসাহায্য আৰু আশাবাদেৰে নিজকে যাদুকৰীভাৱে সমাধান কৰিব বুলি অভিনয় কৰাটো মূৰ্খামি। এইবোৰ প্ৰকৃত অভিযান্ত্ৰিক, অৰ্থনৈতিক, আৰু বস্তু বিজ্ঞানৰ সমস্যা যিবোৰৰ প্ৰকৃত সমাধানৰ প্ৰয়োজন, কেৱল চিয়াৰলিডিং নহয়।